ABD'nin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımlarının ardından İran'ın uluslararası uçuş ağı üzerindeki etkiler ortaya çıkmaya başladı. İkincil yaptırımlarla karşı karşıya kalmaktan çekinen bazı ülkeler, havalimanları ve hava yolu şirketleri aracılığıyla İranlı taşıyıcılarla ilişkilerini yeniden değerlendirmeye aldı.
Yeni yaptırımlar; İranlı hava yolu şirketlerine yakıt, bakım, yer hizmetleri ve bilet satışı sağlayan kuruluşları da kapsıyor. Küresel finans sistemine erişimlerini kaybetme endişesi taşıyan bazı kuruluşlar, İranlı şirketlerle ilişkilerini durdurma veya sınırlandırma yoluna gitti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de yeni önlemlerin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı amaçladığını belirterek yabancı havalimanları ve hizmet sağlayıcıların İranlı şirketlerle çalışmayı reddetmesi halinde bu şirketlerin uluslararası uçuşlarını sürdürmesinin zorlaşacağını söyledi.
İKİ ÜLKEDEN TAM YASAK
Gürcistan, doğrudan önlem alan ilk ülkelerden biri oldu. Tiflis yönetimi, İran'dan gelen ve İran'a giden tüm uçuşları durdurdu.
Azerbaycan da İranlı hava yolu şirketlerinin düzenlediği uçuşları 22 Eylül'den itibaren askıya aldı. Bakü yönetimi, kararını İran havacılık sektörüne yönelik ABD yaptırımlarıyla ilişkilendirdi.
Bu kararlar, İran'ın yolcu trafiği açısından önemli bölgesel pazarlardan Kafkasya ile hava bağlantısını etkiledi.
IRAK'TA BAĞDAT UÇUŞLARI DURDURULDU
Irak'ta yetkili kaynaklar, İran'dan gelen uçuşların Bağdat Uluslararası Havalimanı'na kabul edilmesinin durdurulduğunu açıkladı. Bazı seferlerin, her yıl çok sayıda İranlı ziyaretçiyi ağırlayan Necef'e yönlendirilmesi seçeneğinin değerlendirildiği belirtildi.
İranlı hava yolu şirketleri açısından önemli pazarlardan biri olan Irak'taki gelişme, iki ülke arasındaki yolcu trafiğini de etkiledi. Bazı seyahat şirketleri, ulaşımın aksamaması için karayolu dahil alternatif seçenekler aramaya başladı.
Umman'da ise Tahran ile Maskat arasındaki uçuşlar iptal edildi. İranlı yetkililer, yeni kısıtlamaların aşılması için görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.
BAE DE UÇUŞLARI ASKIYA ALDI
İran'ın ISNA haber ajansı, Birleşik Arap Emirlikleri'nin ABD yaptırımlarına uyum kapsamında İranlı hava yolu şirketlerinin tüm uçuşlarını askıya aldığını bildirdi.
Karar, çarşamba günü farklı destinasyonlara yönelik çok sayıda uçuşun iptal edilmesinin ardından geldi. ISNA, İranlı şirketlerin BAE'ye yönelik tüm uçuşlarının gece yarısından itibaren iptal edildiğini aktardı.
AFP'ye konuşan bir yolcu da Iran Airtour'un Dubai seferinin, yolcular biletlerini almış olmasına rağmen Tahran'dan kalkışa kısa süre kala iptal edildiğini söyledi.
TÜRKİYE'DEN KISMİ KISITLAMA
Al Arabiya'nın haberine göre Türkiye, İranlı hava yolu şirketlerine yönelik kapsamlı bir yasak açıklamadı. Bununla birlikte Mahan Air'den bazı seferlerini askıya alması istendi.
Açıklanan uçuş programlarına göre İstanbul'a düzenlenen bazı seferler de dahil olmak üzere diğer uçuşlar devam etti. İran'ın daha küçük ölçekli bazı hava yolu şirketleri de belirli bölgesel destinasyonlara uçmayı sürdürdü.
TÜRKMENİSTAN'DA GEÇİŞ İZNİ VERİLMEDİ
Türkmenistan da kısıtlamalara katılan ülkeler arasında yer aldı. İran Sivil Havacılık Kurumu, Varesh Airlines'ın Tahran-Duşanbe seferinin Türkmenistan hava sahasından geçiş izni alamaması nedeniyle Tahran'a dönmek zorunda kaldığını doğruladı.
Ancak bu kararın tüm İranlı taşıyıcıları kapsayan kalıcı bir hava sahası yasağı olup olmadığı henüz açıklanmadı.
AVRUPA'DA KAPSAMLI HAVA SAHASI YASAĞI YOK
Avrupa'da yeni yaptırımların ardından ülke bazında ilan edilmiş kapsamlı bir hava sahası yasağı bulunmadığı belirtildi.
Bununla birlikte Avrupa Birliği, Ekim 2024'te Iran Air, Mahan Air ve Saha Airlines'ı yaptırım listesine almıştı. Bu kararın ardından İranlı şirketlerin Avrupa'ya düzenli seferleri büyük ölçüde sona ermişti.
Birleşik Krallık da Kasım 2024'te Iran Air'e yönelik varlık dondurma yaptırımı uygulamış ve doğrudan tarifeli seferleri daha da sınırlandırmıştı.
İRAN'IN BAZI ASYA UÇUŞLARI SÜRÜYOR
Yeni yaptırımlara rağmen İranlı hava yolu şirketlerinin Rusya, Tayland, Afganistan, Pakistan, Hindistan ve Vietnam'a yönelik uçuşları tamamen sona ermedi.
Uçuş takip verilerine göre yaptırımların yürürlüğe girmesinin ardından İran'dan Bangkok, Phuket ve Kabil'e uçuşlar devam etti. Bazı diğer Asya destinasyonları da Tahran Havalimanı'nın uçuş programında yer almaya devam etti.
ÇİN UÇUŞLARI DA DEVAM EDİYOR
İranlı taşıyıcıların bazı uluslararası bağlantıları da açık kaldı. Pekin yönetiminin ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı olduğunu açıklamasının ardından Guangzhou ve Şanghay dahil Çin'e yönelik uçuşlar sürdürüldü.
Ermenistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne bazı seferler devam ederken, Türkiye ve Irak'a yönelik sınırlı sayıdaki uçuş da belirli havalimanları ve alternatif güzergâhlar üzerinden sürdürüldü.
TAHRAN'DAN KARŞILIK MESAJI
İran, ABD yaptırımlarına uyan ülkelere karşı önlem alabileceği mesajını verdi. İranlı yetkililer, ülkenin hava yolu şirketlerinin faaliyetlerini engelleyen veya sınırlandıran devletlerin İran'a yönelik uçuşlarında da benzer kısıtlamalarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Gelişmeler, İran havacılık sektörünün hava sahasının uzun süre kapalı kalmasına ve seyahat trafiğinde ciddi aksamalara yol açan son savaşın etkilerinden toparlanmaya çalıştığı bir dönemde yaşandı.
