Teknolojinin gelişmesiyle birlikte toplumda hareketsiz yaşam tarzının yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Mehmet Yalnız, 'Bu durumun sağlığı olumsuz etkiliyor. Hareketsiz yaşamın yanı sıra beslenme alışkanlıkları da değişiyor. Özellikle batı tipi beslenmenin sindirim sistemi hastalıkların artışında önemli rol oynuyor. Bu yaşam tarzı değişikliklerinin obezite başta olmak üzere birçok sağlık sorununa yol açar. Türkiye obezite oranlarında Avrupa'da üst sıralarda yer alıyor. En çok rastlanan sindirim sistemi hastalıklarının ilk sırasında reflü hastalığı geliyor. Halk arasında reflü olarak bilinen bu hastalığın, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıyla ortaya çıkıyor. İkinci sırada ise huzursuz bağırsak sendromunun yer alıyor. Bu hastalığın gaz, şişkinlik, kabızlık veya ishal gibi şikayetlerle kendini gösteriyor. Kolon kanserleri de giderek artış gösteriyor. Bu hastalıklar genellikle kolon poliplerinden gelişiyor. Bununla birlikte pankreas kanseri de son yıllarda artış gösterdi fakat tedavi seçenekleri halen sınırlıdır. Pankreas hastalıkları arasında pankreas iltihabı da sık görülüyor. Özellikle safra kesesi taşlarına bağlı tıkanıklıkların bu duruma neden olabilir. Sağlıklı yaşam için düzenli hareket edilmesi ve dengeli beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi gerekiyor' ifadelerini kullandı.

Uzmanlar, otizmin nörogelişimsel bir farklılık olduğunu vurgulayarak, bireylerin çocukluktan yetişkinliğe uzanan süreçte yaşadıkları zorluklar ve sahip oldukları potansiyeller üzerine önemli değerlendirmelerde bulundu.
EÜ Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şebnem Pırıldar, otizmin sıklıkla çocuklukta tanınmasına rağmen erişkin yaşlarda da teşhis edilebildiğine dikkat çekti. Belirtilerin çocukluktan itibaren mevcut olduğunu ancak bazen maskelendiğini ifade eden Prof. Dr. Pırıldar, 'Belirtiler daha hafif veya silik olabilir. Kişinin sosyal becerileri gelişmişse bu belirtileri kamufle edebilir. Ayrıca anksiyete, depresyon veya DEHB gibi eşlik eden diğer psikiyatrik rahatsızlıklar ön plandaysa, otizmin özgün belirtileri gözden kaçabilir. Kadınların sosyal becerilerinin daha güçlü olması ve duyusal hassasiyetleri maskeleme yeteneklerinin gelişmiş olması, tanının atlanmasına yol açabilmektedir. Tanı süreci klinik görüşmelere ve kapsamlı gelişim öyküsüne dayanıyor. Tanının erken konulması; beceri eğitimlerinin planlanması, tetikleyici faktörlerin belirlenmesi ve eşlik eden rahatsızlıkların tedavisi açısından hayati önemdedir. Tanının ertelenmesi, özellikle ergenlik ve gençlik döneminde bireyin özgüvenini ve kimlik gelişimini olumsuz etkileyerek sosyal ilişkilerini bozabilir. Bu noktada 'nöroçeşitlilik' kavramını vurgulamak ve farklılıkların birer zenginlik olduğunu kabul etmek, damgalamanın önüne geçmekte yararlı olacaktır' dedi.

'Ekran maruziyeti otizmin nedeni değil, bir tercihtir'

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sezen Köse, dil gelişim geriliğinin her zaman otizm anlamına gelmediğini ancak mutlaka uzman bir değerlendirme gerektirdiğini vurguladı. Ailelerin en çok merak ettiği ekran kullanımı konusuna açıklık getiren Prof. Dr. Köse, 'Otizm spektrumundaki çocukların bilgi ve uyaran işleme sistemleri farklı çalışır. Bu çocuklar sosyal uyaranlar yerine, daha tekdüze ve sosyal mesaj içermeyen ekran gibi uyaranlara yönelme eğilimi gösterirler. Yani ekran maruziyeti otizmin nedeni değil, otizmli çocukların bir tercihi ve yönelimidir. Tedavi sürecinde sosyal temasın ve göz temasının artırılması, ekran maruziyetinin ise azaltılması önerilir. Özetle; uyaran eksikliğinin otizme yol açtığı görüşü bilimsel olarak kabul görmemektedir; asıl süreç, otizm spektrumundan etkilenen bireyin sosyal olmayan uyaranları tercih etmesidir. Ayrıca, ayrıştırmak yerine kaynaştırma eğitimine odaklanmak bireyin yetişkinlikteki yaşam kalitesini artırıyor' diye konuştu.

'Aşılar ve otizm arasında hiçbir bağlantı yok'

Erken tanının tedavi başarısındaki kritik rolüne değinen Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burcu Özbaran ise 'Otizmde erken tanı ve müdahale, tedavi sonuçlarının başarısı açısından hayati önemdedir. Ailelerin veya bakım verenlerin, çocuğun gelişimiyle ilgili en ufak bir şüphe veya tereddüt duymaları halinde vakit kaybetmeden bir çocuk psikiyatristine başvurmaları gerekir. Amacımız sadece tanı koymak değil, gelişimsel duraksamaları erkenden saptayarak müdahale etmektir. Risk grubundaki çocukları erken dönemde teşhis ettiğimizde, ileride bir tanı almalarına gerek kalmadan normal gelişim süreçlerini tamamlamalarına yardımcı olabiliyoruz. Bu açıdan erken tanı, şüphelenme ve farkındalık çok değerlidir. Otizm, her bireyin farklı özellikler sergilediği çok geniş bir yelpazedir. Nörogelişimsel bir bozukluk olan otizmde, beyindeki hücre bağlantıları normal gelişimden farklılık gösterir; bazı alanlarda bağlantılar çok yoğunken, bazılarında daha gevşektir. Bu durum, bazı bireylerde duyusal hassasiyetlere veya yoğun ilgi alanlarına bağlı olarak özel yeteneklerin gelişmesine zemin hazırlayabilir. Ancak her otizmli bireyin mutlaka özel bir yeteneği olacağı düşünülmemelidir. Önemli olan, çocuğun var olan yeteneklerini ve ilgi alanlarını işlevsel bir şekilde yönlendirebilmektir. Şunu çok net ifade etmeliyim ki; aşılar ile otizm arasında hiçbir bağlantı yoktur. Türkiye, aşılama konusunda köklü ve başarılı bir sağlık sistemine sahiptir. Aşılar otizme yol açmadığı gibi, aşılamanın ihmal edilmesi çocuklarda çok daha ciddi hastalıklara neden olabilir. Bilimsel gerçek şudur: Aşılar ve otizm arasında hiçbir ilişki bulunmamaktadır' dedi.

'İş hayatında ve sosyal ilişkilerde başarı mümkün'

EÜ Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Cenan Hepdurgun, 'Otizmli bireyler doğru yönlendirme ile toplumda çok başarılı roller üstlenebilirler. Otizmin erişkinlikte başlamıyor ancak bu dönemde fark edilebiliyor. Otizmli bireyler güçlü ve zayıf yönlerini tanıdıklarında; arkadaşlık, iş ve aile hayatında mutlu bağlar kurabilirler. Özellikle kısıtlı ilgi alanları, bazı meslek dallarında büyük bir avantaja dönüşebilir. Bilgisayar sektörü, bilim ve sanat alanında dünyaya yön veren pek çok ismin otizm spektrum özelliklerine sahip olduğu bilinmektedir. Kişi, kendine uygun mesleği bulduğunda, dünyanın gidişatını değiştirecek düzeyde büyük başarılara imza atabilir' diye konuştu.

Ege Üniversitesi uzmanları, çocukluktan itibaren takip edilen ve erişkinlikte yeni tanı alan bireyler için sosyal beceri ve eğitim programları geliştirmeye, klinik uygulama ve bilimsel araştırmalarla yaşam kalitesini artırmaya devam ettiklerini belirterek açıklamalarını sonlandırdı.

Memişoğlu, şunları kaydetti:

'2025'te, 'Erken Teşhis Hayat Kurtarır' şiarıyla, 7 milyon 700 bin vatandaşımıza ücretsiz kanser tarama hizmeti sunduk. 276 bin vatandaşımızda riskli bulgu saptadık ve ileri tetkik için üst basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirdik. Yapılan değerlendirmeler neticesinde, yaklaşık 28 bin vatandaşımıza kanser tanısı koyarak tedavi süreçlerini başlattık. Erken teşhis sayesinde bu hastalarımızın büyük bir kısmı sadece küçük cerrahi müdahalelerle sağlığına kavuştu. 2025'te başlattığımız uygulamayla 15,4 milyon vatandaşımıza gönderdiğimiz toplam 39 milyon hatırlatıcı SMS ile kanser tarama başvurularında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştık. Taramalarımızla hayatı koruyor, tedavi süreçlerini basitleştiriyoruz. Hiçbir şikayeti olmasa bile, ücretsiz kanser taramalarımızdan yararlanmak üzere Aile Sağlığı Merkezlerimize KETEM'lerimize Sağlıklı Hayat Merkezlerimize başvurabileceklerini sevdiklerimize hatırlatalım.'

Sezon sonu değerlendirmelerine göre bu yıl grip aşılarının yetişkinlerde hastalığı önlemede yüzde 25 ile yüzde 30 arasında etkili olduğunu ifade eden Prof. Dr. Özkaya, bunun son 20 yılın en düşük etkinlik oranlarından biri olduğunu dile getirdi. Erken dönemde baskın hale gelen yeni suşun, aşının içeriğiyle yeterince örtüşmemesinin vakaların artmasına yol açtığını vurguladı.

Yeni suşun A H3N2 tipi olduğunu ve hızlı yayılma özelliği taşıdığını belirten Prof. Dr. Özkaya, 'Her ne kadar grip aşılarının koruyucu etkinliği azalmış olsa da, ciddi hastalık ve ölümleri önlemede aşının önemi sürüyor. Grip aşısı yaptırmak hâlâ değerli' dedi.

Prof. Dr. Özkaya ayrıca pandemi sonrası dönemde grip aşılarının genel etkinliğinde düşüş yaşandığını ve aşılama oranlarının düşük olmasının da bu tabloda etkili olduğunu ifade etti. Önümüzdeki sezon için yeni suşları kapsayan aşıların kullanıma sunulmasının beklendiğini sözlerine ekledi.

'Sağlığınız için 1 yeni mesajınız var. Ocak ayında, ilgili yaş grubundaki vatandaşlarımıza 39 milyon hatırlatma mesajı göndererek, ücretsiz kanser taramalarına davet ettik. Vatandaşlarımız tarafından bu çağrımıza gösterilen yoğun ilgiyle şubat ayı itibarıyla günlük 20 bin 100 kalın bağırsak kanseri taraması, 10 bin 226 serviks kanseri taraması, 8 bin 7 meme kanseri taraması gerçekleştirerek, tüm zamanların en yüksek günlük tarama sayılarına ulaştık. Bir mesajla başlayan farkındalık, binlerce erken teşhise ve yeni umutlara dönüştü. Sağlıklı Türkiye Yüzyılı.'

Resmi haber ajansı Belga'ya göre, Belçika merkezli cerrahi eğitim merkezi Orsi Academy'nin yan kuruluşu Mantyx tarafından geliştirilen ve 'AI co-pilot' olarak adlandırılan sistem, ameliyat sırasında farklı veri ve görüntüleri analiz ederek cerraha anlık bilgi sundu.

Sistem sayesinde cerrahlar, robotik cerrahi konsolundan ayrılmadan sesli komutlarla tıbbi görüntüleri açabiliyor, taramalar arasında gezinebiliyor ve ek bilgi talep edebiliyor. Sistem ayrıca işlemin bağlamını analiz ederek ilgili görüntüleri otomatik seçebiliyor.

Mantyx'te görevli Pieter De Backer, tüm bilgilerin bir araya getirilerek ameliyathanede anında erişilebilir hale getirildiğini belirtti.

De Backer, sistemin operasyonu analiz ederek cerrahın hangi aşamada olduğunu bildiğini ve buna göre ilgili bilgileri ekrana getirebildiğini ifade etti.

Haberde ayrıca yapay zekanın bir operasyonun kalan süresine ilişkin tahmin üretebildiği ve bunun ameliyathane planlamasına katkı sağlayabileceği kaydedildi.

AI co-pilot'un şu aşamada doğrudan tıbbi karar vermediği, cerraha destek sağlayan bir asistan olarak tasarlandığı belirtildi.

Sistemin daha geniş klinik kullanımının ise ek doğrulama ve sertifikasyon süreçlerine bağlı olduğu öğrenildi.

Müdürlüğü verilerine göre kentte son kuduz vakası 2007 yılında görülmesine rağmen, ısırılma ve tırmalanma gibi nedenlerle 123 bin 538 kişi sağlık kuruluşlarına başvurdu. Riskli temasların büyük kısmını kediler oluşturdu. Başvuruların yüzde 83'ü kedi, yüzde 16'sı köpek kaynaklı olurken; sığır, tilki, kurt ve çakal gibi hayvanlarla temas ise düşük seviyede kaldı.

En fazla başvuru 8 bin 483 vakayla Kadıköy'de kaydedildi. Kadıköy'ü 6 bin 429 vakayla Üsküdar, 5 bin 343 vakayla Pendik, 5 bin 314 vakayla Maltepe, 4 bin 993 vakayla Kartal ve 4 bin 815 vakayla Küçükçekmece izledi. En az başvuru ise 646 vakayla Adalar'da görüldü.

Kent genelinde riskli temasların ardından 25 aşı merkezinde toplam 411 bin 432 doz kuduz aşısı uygulandı. En fazla aşının yapıldığı merkez 54 bin 83 dozla Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi oldu. Bu merkezi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi takip etti.

Kuduz hastalığının kuluçka süresinin genellikle 14 ila 90 gün arasında değiştiği, klinik belirtiler başladıktan sonra ölümcül seyrettiği; ancak riskli temas sonrası zamanında uygulanan aşının hastalığı yüzde 100 oranında önleyebildiği vurgulandı.

'Birlikte bırakıyoruz. Birlikte başaracağız. Sigara bırakma polikliniklerimize başvurular, geçen yılın ilk 1,5 ayına göre yüzde 60 arttı. 2025'te 30 bin 675, 2026'da 48 bin 841. Bu tablo açıkça gösteriyor ki milletimiz sağlığını seçiyor.

Dumansız bir Türkiye için şimdi tam zamanı.'

Türkiye'nin HPV taraması yapan ender ülkelerden biri olduğunu ve uygulamanın ücretsiz yapıldığını belirten Memişoğlu, Türkiye'nin HPV risklerinin ortaya çıkarılıp bilimsel kurula sunulduğunu söyledi.

Aşının uygulamaya konulup konulmayacağına ilişkin konuşan Memişoğlu, Türkiye'nin HPV tipleri ile kanser oluşturma arasındaki ilişkinin henüz netleşmemiş durumda olduğunu belirtti.

Memişoğlu, bu durumda aşı yapılıp yapılmayacağına bilimsel kurulun karar vereceğini belirtti.

'KOMİSYON KARARINA GÖRE HAREKET EDİLECEK'

Memişoğlu, konuya ilişkin şöyle konuştu:

'Şu ana kadar 1 milyon 760 bin HPV taraması yaptık. Farklı bölgelerde farklı varyantları olan bu HPV ile ilgili çalışma da yapıyoruz. Türkiye'nin HPV risklerini ortaya çıkarıyoruz ve bunu bilimsel kurula sunuyoruz. Amerika'daki bir aşı üreticisinin Amerika'daki HPV'ye göre aşı uygulamasıyla Türkiye'deki HPV varyantlarına göre aşı uygulaması farklı olabilir.

Bu tamamen bilimsel bir karardır. Türkiye'nin HPV tipleri ile kanser oluşturma arasındaki ilişki netleşmemiş durumda.

Öyle olunca ilişkisi olmayan HPV tipinin kanserleşmenin oluşmadığı bir toplumda aşı yapıp yapılmayacağını bilimsel kurulu karar verir, siyasi etmenler karar vermez. Biz onun için o bilimsel kurul ne diyorsa onu yapacağız. Bilimsel kurul çalışıyor. Karar veremediği için de biz bunu uygulamaya karar verilinceye kadar sokmayacağız. Komisyon kararına göre hareket etmeyi doğru buluyorum. Biz başlatacağız diye söyledik ama bilimsel kurul 'bir dakika' dedi. Taraması yapılan HPV'nin bilimsel kurul kararını bekliyoruz.'

ÜCRETSİZ OLACAĞINI AÇIKLAMIŞTI

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 2025 yılının Haziran ayında TRT Haber yayınında yaptığı açıklamada, aşının 2025 yıl sonu itibarıyla ücretsiz yapılacağını açıklamıştı.

Memişoğlu '2025'in sonunda, 13 yaşındaki bütün çocuklarımıza HPV aşısını yapabilir hale geleceğiz' ifadelerini kullanmış, 15 yaş üzerindeki kişilere de talep etmeleri halinde aşı yapılacağını söylemişti.

EMSAL KARAR ÇIKMIŞTI

Dünya Sağlık Örgütü'nün rahim ağzı kanserine karşı 9-14 yaşlarındaki kız çocukların olmasını önerdiği HPV aşısının Türkiye'de ücretsiz olmasıyla ilgili yargıdan örnek bir karar çıkmıştı.

Ankara 62. İş Mahkemesi, bir kadının başvurusu üzerine HPV aşısının ücretini ödemeyen Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı'nı haksız bularak üç doz aşının bedelinin faiziyle başvurucuya ödenmesine hükmetmişti.

Ramazanda doğru beslenme alışkanlıklarının büyük önem taşıdığını vurgulayan Turhan, oruç tutarken vücudun ihtiyaç duyduğu enerjinin ve sıvının doğru şekilde karşılanmasının hem fiziksel hem de zihinsel konforu artırdığını söyledi. Sahur öğününün metabolizma hızını korumada kilit rol oynadığını belirten Turhan, bu öğünün atlanmaması gerektiğinin altını çizdi.

Zinde bir gün için sahurun önemi

Sahura kalkmanın gün boyu ihtiyaç duyulan enerjinin sağlanmasına yardımcı olduğunu ifade eden Turhan, düzenli sahurun kan şekerinin daha dengeli seyretmesini sağladığını dile getirdi. Sahurun kas dokusunun korunmasına ve metabolizmanın aktif kalmasına katkı sunduğunu belirten Turhan, bu sayede gün içinde halsizlik, baş dönmesi ve konsantrasyon kaybı gibi sorunların daha az yaşanabileceğini aktardı.

İftarda 'fasılalı yeme' önerisi

İftar sofralarında mideyi yavaşça besine alıştırmanın önemine değinen Turhan, 'fasılalı yeme' yöntemini tavsiye etti. Uzun süreli açlığın ardından mideyi birden doldurmanın sindirim sistemini zorladığını belirten Turhan, iftara 1-2 bardak su ve ılık bir çorba ile başlanmasını, kısa bir ara verildikten sonra ana yemeğe geçilmesini önerdi. Bu yöntemin şişkinlik ve ağırlık hissini azalttığını ifade etti.

Sıvı tüketimi zamana yayılmalı

Ramazan ayında sıvı dengesinin korunmasının hayati olduğunu vurgulayan Turhan, su tüketiminin iftar ile sahur arasındaki zaman dilimine yayılması gerektiğini söyledi. Çay ve kahvenin suyun yerini tutmadığını hatırlatan Turhan, yeterli su içmenin böbrekler başta olmak üzere tüm organ sağlığı açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

3 temel öneri

Turhan, şu önerilerde bulundu:

'Protein ve lif desteği: Sahurda yumurta, peynir, ceviz ve tam tahıllı ürünler gibi uzun süre tokluk hissi veren besinlerin tercih edilmeli.

Hafif yürüyüşler: İftar sonrasında yapılacak kısa ve hafif tempolu yürüyüşlerin sindirimi kolaylaştırabileceği ve genel zindeliğe katkı sağlar.

Sağlık kontrolü: Kronik rahatsızlığı olan veya düzenli ilaç kullanan vatandaşların oruç planlamasını hekimlerine danışarak yapmaları daha sağlıklı bir süreç sağlayacaktır.'

'Parazit hayatta kalmak için davranış değiştiriyor'

Doç. Dr. Miman, parazitin doğadaki döngüsünün 'avcı-av' ilişkisine dayandığını ve parazitin hayatta kalabilmek için konağının davranışlarını manipüle ettiğini vurguladı.

Doğadaki fare ve kedi ilişkisi üzerinden çarpıcı örnekler veren Miman, süreci şöyle detaylandırdı:

'Bu parazitin son konağı kedilerdir. Doğada kedilerin dışkısıyla toprağa yayılan kistleri fareler alır. Normal şartlarda bir fare, kedi kokusu aldığında 'kaç' uyarısı alır ve oradan uzaklaşır. Ancak fare Toxoplasma ile enfekte olduğunda, parazit farenin beynine yerleşir ve davranış değişikliğine neden olur. Fare korkusunu kaybeder, hatta kedi kokusuna ilgi duyarak kediye yaklaşmaya başlar. Parazit bunu, farenin kediye yem olması ve döngünün tekrar kediye geçerek tamamlanması için yapar. Yani parazit, kendi yaşam döngüsünü sürdürmek için konağını manipüle eder.'

Trafik kazalarıyla bağlantısı: Frene basma süresini uzatıyor

Miman, farelerdeki bu nörolojik etkinin insanlarda da benzer sonuçlar doğurduğuna dikkati çekti.

Parazitin insan beyninde nöroenflamasyona (sinir dokusunda yangı) neden olduğunu belirten Miman, bunun günlük hayattaki yansımalarını şu sözlerle açıkladı:

'İnsanlarda da kişilik ve davranış değişiklikleri görülebiliyor. Örneğin daha agresif, sinirli bir yapıya bürünme ya da tam tersi kişilik özellikleri ortaya çıkabiliyor. Ancak en somut etkilerden biri reflekslerdeki yavaşlamadır. Trafikte araç kullanırken aniden durmanız gerektiğinde, ayağınızı gazdan çekip frene basmanız için geçen süre saniyenin altındadır. Ancak bu paraziti taşıyan kişilerde bu refleks süresinin uzadığı tespit edilmiştir. Refleksin gecikmesi, kaza riskini artırır. Yapılan araştırmalar, trafik kazası yapan kişilerde bu parazitin görülme sıklığının daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır.'

Alzheimer, Parkinson ve Şizofreni ilişkisi

Parazitin yerleştiği beyin dokusunda yarattığı hasarların uzun vadede ciddi hastalıklara kapı araladığını ifade eden Doç. Dr. Miman, 'Şizofreni ve majör depresyon ile Toxoplasma enfeksiyonu arasında kanıtlanmış bir ilişki vardır. Ayrıca Alzheimer, Parkinson, epilepsi gibi nörolojik hastalıklar ile obsesif kompulsif bozukluk, bipolar bozukluk ve intihar eğilimi gibi psikiyatrik tabloların altında yatan sebeplerden biri de bu parazittir. Sağlıklı yaş alma hedefindeysek, bu parazitten korunmak zorundayız.' değerlendirmesinde bulundu.

Gebeler için hayati uyarı: 'Hidrosefali ve zeka geriliği riski'

Parazitin hamilelik sürecindeki etkilerine geniş yer ayıran Miman, gebelerin bağışıklık durumunun ve enfeksiyonla karşılaşma zamanının bebek üzerindeki etkilerini şöyle sıraladı:

'Eğer bir kadın daha önce bu enfeksiyonu geçirmiş ve antikor geliştirmişse, hamileliğinde bebeği korur. Ancak gebelik sırasında ilk kez bu parazitle karşılaşırsa durum ciddileşir. Gebeliğin ilk 3 ayında enfeksiyon kapılırsa, genellikle düşük veya ölü doğumla sonuçlanır. Eğer 3. ile 6. aylar arasında yakalanırsa; bebekte 'hidrosefali' dediğimiz kafada su toplanması, zeka geriliği, görme ve işitme kaybı gibi kalıcı hasarlar oluşabilir. Bu nedenle gebelik öncesi ve sürecinde tarama testleri, ultrason takibi ve gerekirse amniyosentez yapılması çok önemlidir. Amniyosentez korkulanın aksine güvenli bir işlemdir ve erken tanı hayat kurtarır. Anne karnında bile tedavi şansı vardır.'

'Kediyi değil, kumu ihmal etmek hasta eder'

Evcil hayvan sahiplerinin 'Kedimden vazgeçmeli miyim?' endişesine de açıklık getiren Doç. Dr. Miman, sorunun kedinin kendisinde değil, bakım ihmallerinde olduğunu vurguladı.

Miman, evde kedi besleyenler için şu kritik önlemleri sıraladı:

Dışarı Salmayın: Kediniz evden çıkıp fare avlarsa veya çöplere girerse paraziti kapar.

Sadece evde duran ve kuru mama yiyen kedi risk taşımaz.

Kumu Bekletmeyin

Kedi dışkısındaki parazit yumurtaları, dışarı çıktıktan belli bir süre sonra (yaklaşık 1 gün geçince) bulaşıcı hale gelir.

Bu yüzden kum her gün temizlenmeli, dışkı bekletilmemelidir.

Kumu temizleyen kişi eldiven ve maske kullanmalı. Gebeler bu işlemi mümkünse yapmamalı, başkasına devretmelidir.

Ayrıca kedilerin aşıları ve parazit ilaçlamaları aksatılmamalıdır.

'Çiğ köfte ve az pişmiş ete dikkat: Derin dondurucu kuralı'

Bulaş riskinin sadece kedilerden kaynaklanmadığını, az pişmiş etlerin de büyük bir risk faktörü olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Miman, beslenme alışkanlıklarıyla ilgili şu tavsiyelerde bulundu:

'Sığır, koyun, tavuk ve hindi etlerinin dokularında bu parazitin kistleri bulunabilir. Biz 'eti kanlı severiz' diyerek az pişmiş tüketirsek ya da çiğ köfte gibi çiğ et ürünleri yersek hastalığı kapabiliriz. En sağlıklısı eti düdüklü tencerede, tam pişmiş olarak tüketmektir. Ancak mutlaka çiğ tüketilecekse veya ızgara yapılacaksa, etin önceden dondurulması şarttır. Et, eksi 18 veya eksi 20 derecede, büyük bloklar halinde değil küçük parçalar halinde dondurulmalı ve en az 1-2 hafta bekletilmelidir. Bu işlem doku kistlerini öldürür. Buzdolabının normal kısmında bekletmek paraziti öldürmez.'

Miman, bağışıklık sistemi baskılanmış kanser hastaları ve organ nakli geçirenler için bu parazitin ölümcül olabileceğini belirterek, hijyen kurallarına maksimum özen gösterilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Bakanlık, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ile birlikte sistemde kayda alınan vatandaşları doğrudan hedef alarak klasik sigara, elektronik sigara ve puff kullanımına karşı kapsamlı bir çalışma yürütecek.

SİGARA İÇENLER HAZIR OLUN!

Türkiye Gazetesi'nden Esma Altın'ın haberine göre, 9 Şubat Dünya Sigara Bırakma Günü kapsamında değerlendirmelerde bulunan Halk Sağlığı Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol, tütünle mücadelenin tüm ürün türlerini kapsayacak şekilde ele alınması gerektiğini vurguladı.

Türkiye'de her üç kişiden birinin sigara kullandığını belirten Demirkol, kullanım oranının yüzde 33 seviyesine ulaştığını, özellikle kadınlar arasında artış yaşandığına dikkat çekti. Demirkol, sigara kullanım oranının erkeklerde yüzde 45, kadınlarda ise yüzde 20 olduğunu ifade ederken, anne ve babası sigara içen çocuklarda riskin dört kat arttığını söyledi.

Sigara bırakma polikliniklerinin sayısının 1.300'e yaklaştığını aktaran Demirkol, 2025 yılında başvuru sayısının 173 bine çıktığını belirtti. Hedeflerinin bir milyon muayeneye ulaşmak olduğunu kaydeden Demirkol, uzun vadede 2050'li yıllarda Türkiye'yi tamamen tütünsüz bir ülke haline getirmeyi amaçladıklarını dile getirdi.

BAKANLIK SİGARA İÇENLERİ TEK TEK BULACAK!

Demirkol ayrıca Yeni Sigara Yasası ile sigaranın görünürlüğünün azaltılmasının ve sigara içmeyenlerin daha rahat ettiği ortamların oluşturulmasının hedeflendiğini de sözlerine ekledi. Sigara kullanımına yönelik denetimlerin artırıldığını belirten Demirkol, çapraz kontroller sayesinde ihlallerin tespit edilme oranının 10 kat arttığını vurguladı.

Sigarayla mücadelede aile hekimlerinin rolünün güçlendirildiğini ifade eden Demirkol, sigara içen vatandaşların yeni sistemde tek tek tespit edileceğini söyledi.

DAVET BİR ANDA TELEFONUNUZA GELEBİLİR

Sigara içtiği belirlenen vatandaşların SMS yoluyla bilgilendirileceğini ifade eden Demirkol, hastaneler ve aile hekimliklerinde,
'Sigara içiyor musunuz, bırakmak ister misiniz, randevu alalım mı?'
sorularıyla kısa klinik müdahalelerin yapılacağını söyledi.

Demirkol, vatandaşların hızlı şekilde danışmanlığa ve ALO 171 hattına yönlendirileceğini kaydederken, sigara bırakma polikliniklerinin sayısının artırıldığını ifade etti. Randevuların oldukça müsait olduğunu vurgulayan Demirkol, vatandaşları sigarayı bırakmaya davet etti.

Prof. Dr. Şahin, her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğini vurgulayarak, asıl kritik eşikte kişinin unuttuğunu da unutmasının önemli bir uyarı işareti olduğunu belirtti. B12 eksikliği, depresyon, uyku bozuklukları gibi tedavi edilebilir nedenlerin de unutkanlığa yol açabileceğini ifade eden Şahin, Alzheimer'ın genetik geçiş oranının yalnızca yüzde 5-7 arasında olduğunu söyledi.

Alzheimer'ı tamamen ortadan kaldıran bir tedavinin henüz bulunmadığını dile getiren Şahin, buna karşın demansın yüzde 45 oranında önlenebilir olduğuna dikkat çekti. Eğitim, egzersiz, sosyal yaşam, kronik hastalıkların kontrolü ve zihinsel aktivitelerin beyin sağlığını korumada büyük rol oynadığını belirtti.

Fuar, 7 Şubat'a kadar İzmir Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi'nde ziyaretçilerini ağırlamaya devam edecek.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Ege Üniversitesi, İzmir Ticaret Odası, Türkiye Alzheimer Derneği İzmir Şubesi ve birçok sivil toplum kuruluşunun iş birliğiyle, Kare Fuarcılık organizasyonunda düzenlenen etkinliğin açılışına Bayraklı Belediye Başkanı İrfan Önal da katıldı.

Açılışta konuşan Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Daire Başkanı Uzm. Dr. Pınar Koçatakan, dünya genelinde yaşlı nüfusun hızla arttığına dikkat çekti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2050 yılında 60 yaş üstü nüfusun 2,1 milyara ulaşmasının beklendiğini, TÜİK verilerine göre ise Türkiye'de yaşlı nüfus oranının 2080'de yüzde 25,6'ya çıkacağının öngörüldüğünü aktardı. Koçatakan, Bakanlık olarak yaşlı bireylerin bağımsız, üretken ve onurlu bir yaşam sürmelerini hedefleyen bütüncül sağlık hizmetleri sunduklarını vurguladı.

İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Nuray Eyigele İşleyen, fuarın Türkiye'de ilk kez İzmir'de düzenlenmesinin önemine değinerek, yaşlanan nüfusa yönelik bu tür organizasyonlara destek vermeyi sürdüreceklerini ifade etti.

Türkiye Alzheimer Derneği İzmir Şube Başkanı Prof. Dr. Sevnaz Şahin, fuarın yalnızca bir etkinlik değil, sağlıklı yaşlanmaya yönelik toplumsal bir farkındalık hareketi olduğunu belirterek, bağımsız yaşamı destekleyen teknoloji ve çevresel çözümlerin fuarın temel hedefi olduğunu söyledi.

Kare Fuar Genel Müdürü Akın Aktaş ise fuarın; sektör temsilcilerini, bilim insanlarını ve ziyaretçileri bir araya getiren çok yönlü bir platform olduğunu, sağlıklı ve aktif yaş almaya yönelik farkındalığı artırmayı amaçladıklarını dile getirdi.

Yaşlı Bakım ve Sağlıklı Yaş Alma Fuarı, sağlıklı yaşlanmaya yönelik yenilikçi yaklaşımların ve iş birliklerinin ele alındığı önemli bir buluşma olarak İzmir'de devam ediyor.

Bakanlık tarafından yürütülen program kapsamında meme, rahim ağzı ve kolorektal (kalın bağırsak) kanser taramaları ücretsiz olarak yapılıyor. Taramalar; Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve mobil tarama araçları aracılığıyla gerçekleştiriliyor.

Program kapsamında yapılan taramalar şöyle:

• Meme kanseri: 40-69 yaş arasındaki kadınlara mamografi ve klinik muayene

• Rahim ağzı (serviks) kanseri: 30-65 yaş arasındaki kadınlara HPV-DNA ve pap smear testi

• Kolorektal kanser: 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere gaitada gizli kan testi

Bu taramaların belirli aralıklarla düzenli olarak yapılmasının, erken teşhis açısından büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.

Öte yandan Sağlık Bakanlığı, ücretsiz tarama hizmetlerine katılımı artırmak amacıyla yaklaşık 15 milyon kişiye SMS yoluyla bilgilendirme yapıyor. Gönderilen mesajlarda hedef yaş grupları, tarama türleri ve başvuru süreçlerine ilişkin bilgilere yer veriliyor.

Uzmanlar, erken teşhis edilen kanser türlerinde tedavi başarısının ve yaşam kalitesinin belirgin şekilde arttığına dikkat çekerken, Sağlık Bakanlığı tüm vatandaşları ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanmaya davet ediyor.

https://x.com/onedio/status/2016248246369223100

Antidepresan kullanımındaki artışın her yıl istikrarlı şekilde devam ettiği görülüyor. Son bir yılda tüketimde yaklaşık 6 milyon kutuluk ek artış kaydedilirken, bu durum ilaçlara ayrılan kamu harcamalarının da ciddi biçimde yükselmesine yol açtı.

Verilere göre antidepresan kullanımı en yoğun olarak 25-45 yaş aralığındaki yetişkinlerde görülüyor. Kadınlar arasında kullanım oranının, erkeklere kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bu farkın, kadınların toplumsal rolleri, iş yaşamı ve aile içi sorumlulukların yarattığı baskılarla bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

Gençler ve yaşlılar arasında da kullanım artışı dikkat çekiyor. 18-24 yaş grubunda son yıllarda hızlı bir yükseliş yaşanırken, 65 yaş ve üzerindeki bireylerde ise kronik hastalıklar ve yalnızlık gibi etkenlerin kullanımı artırdığı ifade ediliyor.

Artışın temel nedenleri arasında ekonomik belirsizlik, işsizlik ve yaşam maliyetlerindeki yükseliş öne çıkıyor. Uzun çalışma saatleri, iş ve özel yaşam dengesinin bozulması ve kentleşmeyle birlikte artan stres düzeyi, bireyleri psikolojik destek almaya ve ilaç kullanımına yönlendiriyor. Pandemi sonrası dönemde yaşanan sosyal izolasyon ve ekonomik dalgalanmalar da bu süreci hızlandıran faktörler arasında yer aldı.

Özellikle büyük şehirlerde tüketimde belirgin bir artış gözlendi. İstanbul, Ankara ve İzmir'de antidepresan reçetelerinin sayısında kayda değer yükselişler yaşandı.

Tüketimdeki artış, devletin sağlık bütçesi üzerindeki yükü de artırdı. Reçeteler üzerinden sağlanan geri ödeme ve devlet katkısı mekanizmaları, artan talebe paralel olarak genişletildi. Sağlık sistemi, bu talebe yanıt verebilmek için hem reçete denetimlerini hem de dağıtım süreçlerini güçlendirmek durumunda kaldı.

Uzmanlar, antidepresan kullanımındaki yükselişin psikolojik sağlık sorunlarının toplum genelinde yaygınlaştığını gösteren önemli bir veri olduğunu vurguluyor. Bu tablo, toplumsal refah, iş yaşamı dengesi ve sosyal güvenlik sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle önümüzdeki yıllarda da yakından izlenecek.

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Behiç Oral, Nipah virüsünün seyri ve bulaşma özelliklerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Oral, virüsün nadir görülmesine rağmen yakalandığında çok ağır ve hızlı ilerleyen bir tabloya yol açabildiğini belirtti. Özellikle beyin iltihabı gelişen vakalarda ölüm oranlarının son derece yüksek olduğuna dikkat çekti.

'KISA SÜREDE AĞIR TABLOYA DÖNÜŞEBİLİR'

Güven Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü'nden Uzm. Dr. Behiç Oral, Hindistan'daki vakalar sonrası DSÖ'nün uyarılarının önemine işaret ederek, Nipah virüsünün insandan insana bulaş potansiyeli taşımasının büyük bir risk oluşturduğunu söyledi. Oral, henüz etkili bir aşı ya da spesifik tedavinin bulunmadığını vurgulayarak, hastalığın erken dönemde grip benzeri belirtilerle başlayabildiğini ifade etti.

Dr. Oral, ateş, baş ağrısı ve halsizlik gibi şikâyetlerin kısa sürede bilinç bulanıklığı, nöbet ve koma tablosuna ilerleyebileceğini belirterek, erken tanı ve izolasyonun hayati önem taşıdığını dile getirdi.

Her yıl milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine neden olan kansere karşı geliştirilen bu yenilikçi çalışma, Moleküler Biyoloji ve Genetik Uzmanı Doç. Dr. Urartu Şeker ve ekibi tarafından yürütüldü. Araştırma kapsamında iki ayrı akıllı ilacın tek bir molekülde birleştirildiği belirtildi.

Bilim dünyasında aynı anda iki farklı hedefe bağlanabilen 'bispesifik antikor' teknolojisi, Türkiye'de ilk kez bu çalışmayla hayata geçirildi. Türkiye gazetesinde yer alan habere göre, geliştirilen ilacın başta göğüs kanseri olmak üzere birçok kanser türünde kullanılma potansiyeli bulunuyor.

Kanser Hücresi İki Kapıdan Birden Kilitleniyor

Bu zamana kadar geliştirilen akıllı kanser ilaçlarının yalnızca tek bir hedefe odaklandığını belirten Doç. Dr. Şeker, yeni molekül sayesinde kanser hücrelerinin direnç geliştirmesinin zorlaştığını vurguladı.

'Ancak zamanla kanser hücreleri mutasyon geliştirerek bu ilaçlara karşı direnç kazanabiliyor, tedaviler etkisini kaybedebiliyordu. Direnç gelişiyordu. Geliştirdiğimiz yeni molekül ise bu probleme doğrudan çözüm getirmeyi hedefliyor. Antikor, kanser hücresinin yüzeyindeki EGFR ve HER2 adlı iki kritik reseptörü aynı anda hedef alıyor. Bu sayede tümör hücresinin kaçış yolları büyük ölçüde kapanıyor ve ilaç direncinin ortaya çıkması çok daha zor hâle geliyor. Bu yaklaşımı 'kanser hücresini iki kapıdan birden kilitlemek' şeklinde tanımlayabiliriz'

Normal koşullarda akıllı ilaçların ayrı ayrı uygulandığını belirten Şeker, bilimsel verilerin tek bir yapı içinde birleştirilmesinin çok daha güçlü ve etkili sonuçlar ortaya koyduğunu ifade etti. Türkiye'de bu teknolojiye sahip bir ilacın ilk kez üretildiğini söyleyen Doç. Dr. Şeker, 'Dünyada çok fazla var ama Türkiye'de yok' sözleriyle çalışmanın önemine dikkat çekti.